6 Pułk Artylerii Ciężkiej (1920)

W tym artykule temat 6 Pułk Artylerii Ciężkiej (1920) zostanie omówiony z różnych perspektyw, w celu zbadania jego implikacji, zastosowań i dzisiejszego znaczenia. Szczegółowo przeanalizowany zostanie jego kontekst historyczny, możliwe skutki w różnych obszarach i jego znaczenie w obecnej panoramie. Podobnie zostaną omówione możliwe przyszłe implikacje i omówione zostaną różne punkty widzenia na temat 6 Pułk Artylerii Ciężkiej (1920). Celem podróży przez różne podejścia i opinie jest przedstawienie czytelnikowi kompleksowej i szczegółowej wizji tego tematu, co ma zachęcić do debaty i refleksji.

6 pułk artylerii ciężkiej
1 pułk artylerii wałowej
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1919

Rozformowanie

1920

Tradycje
Kontynuacja

„pokojowy” 5 pac

Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
Organizacja
Dyslokacja

Kraków

Rodzaj wojsk

artyleria

Podległość

6 Brygada Artylerii

6 Pułk Artylerii Ciężkiej (6 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne

Wiosną 1919 przystąpiono do formowania brygad artylerii dla dywizji piechoty. Brygada składała się z dowództwa, pułku artylerii polowej i pułku artylerii ciężkiej (dywizjon trzybateryjny). Drugi dywizjon pułku artylerii ciężkiej przeznaczony był do rezerwy artylerii Naczelnego Dowództwa.

Dekretem Naczelnego Wodza Wojska Polskiego z 1 września 1919 wyznaczeni zostali dowódcy wszystkich istniejących wówczas ośmiu pułków artylerii ciężkiej. Dowódcą 6 pułku artylerii ciężkiej został mjr Józef Urlich. Latem 1920 jego bateria zapasowa stacjonowała w Krakowie.

Opracowany w październiku plan rozbudowy artylerii do końca 1919 przewidywał, że z dniem 31 grudnia zakończona zostanie organizacja baterii i dowództw formowanych w kraju przez baterie zapasowe pułków artylerii. W okresie od października do końca grudnia 1919 bateria zapasowa 6 pułku artylerii ciężkiej miała wystawić baterie 1, 2, 3 oraz dowództwo I dywizjonu.

Organizacja i działania 6 pac/I dywizjonu

Historia powstania I dywizjonu 6 pułku artylerii ciężkiej sięga 24 października 1918. Tego dnia płk Bolesław Roja polecił oficerowi austriackiego 2 pac por. Jerzemu Lewakowskiemu przejąć sprzęt od Austriaków. 31 października por. Lewakowski wraz z grupą około 20 oficerów i szeregowych przejął bez walki działa i inny sprzęt wojskowy. Jednocześnie utworzono „komendę oddziału uzupełniającego pułku artylerii ciężkiej nr 2 w Krakowie”, a 3 listopada dowództwo nad całym oddziałem objął kpt. Kazimierz Kristman-Dobrzański. 13 listopada oddział przemianowany został na „ciężki pułk artylerii nr 2 w Krakowie”, a dowództwo nad nim objął ppłk Józef Koźmiński. Pułk liczył wtedy 32 oficerów i kilkunastu szeregowych, 8 armat polowych kal. 90 mm wz. 75/96 i 2 haubice 150 mm wz. 94. Zwalniani z armii austriackiej szeregowcy-Polacy szybko zasilili szeregi pułku. Rozkazem nr 18 Dowództwa Okręgu Generalnego w Krakowie z 3 grudnia 1918 oddział został przekształcony w 1 pułk artylerii wałowej, a jego siedzibą stał się kompleks koszarowy przy ul. Montelupich.

W styczniu 4-działowa bateria 100 mm haubic, licząca 2 oficerów i 110 szeregowych, wysłana została na front polsko-czechosłowacki i walczyła w rejonie Bogumina.  Na front wschodni wysłany został pluton por. Karola Łopatkiewa uzbrojony w 2 haubice 150 mm wz. 14.

Rozkazem MSWojsk. L. 12504/Mob./19 z 6 czerwca 1919 1 pułk artylerii wałowej przemianowany został na 6 pułk artylerii ciężkiej, a istniejący dywizjon stał się I/6 pac. Z początkiem marca na front ukraiński w rejonie Chyrowa wyruszyła też 3 bateria por. Ludwika Tobolewicza. Walczyła tu przez 2 miesiące. Na front pod Lwów odjechała 1 bateria. W rejonie Żyrawki i Zubrzy zatrzymała ogniem ataki wroga. W końcu marca 2 baterię por. Płaczka skierowano w rejon Gródka Jagiellońskiego, gdzie walczyła do 15 maja. Następnie skierowana została do Lwowa. W czerwcu obie baterie I/6 pac przewiezione zostały koleją do Krakowa, do koszar barakowych przy ul. Warszawskiej, w celu przezbrojenia i reorganizacji. Jednocześnie w skład dywizjonu włączono nowo utworzoną baterię. Dowództwo oddziału objął mjr Meraviglia. 30 lipca dwie baterie zostały przezbrojone w 155 mm haubice wz. 17, a jedna w 105 mm armaty wz. 13. Jednocześnie do oddziału przybyli instruktorzy francuscy. W połowie listopada dywizjon pod dowództwem kpt. Rudolfa Patoczki przerzucony został koleją do Wilna i wszedł w skład 6 Brygady Artylerii. W walkach o Dyneburg działał zdecentralizowanie, a jego baterie wspierały różne oddziały piechoty.

Na początku lutego 1920 I/6 pac przerzucony został na Polesie. 1 bateria działała w rejonie Borysowa, a do pierwszych walk 7 lipca, kiedy to Sowieci zaatakowali w rejonie Gajowa i Nowosiółek. Wobec przerwania polskiej obrony 1 bateria prowadziła działania odwrotowe na kierunku Smolewicze, Mińsk Litewski, Stołpce, Horodyszcze aż do Worończy. 3 bateria zajęła stanowiska w rejonie Starego Borysowa. 30 marca ostrzeliwała przeciwnika wykorzystując obserwację balonową. W maju walczyła w rejonie Borysowa. W okresie odwrotu wojsk polskich wycofywała się przez Mińsk Litewski i Kojdanów do Worończy, gdzie połączyła się z resztą dywizjonu. 17 lipca 1/6 pac rozpoczął dalszy odwrót. Maszerował przez Słonim, Białystok, Małkinię, Tłuszcz, Radzymin, Warszawę, Górę Kalwarię, Ryczywół do Kozienic. Tu bateria ostrzeliwała przeciwnika w rejonie: Paprocie, Kruszena, Kobranice. 17 sierpnia dywizjon dotarł do Dęblina, a dalej koleją do Lublina, by do 22 września stanowić odwód artyleryjski 3 Armii. Po tej dacie przeszedł do Radziwilłowa do dyspozycji dowódcy 6 Dywizji Piechoty. 12 października rozpoczął swój ostatni marsz bojowy, docierając po 9 dniach do rejonu Starokonstantynowa. Tu zakończył szlak bojowy.

Dywizjon w okresie pokoju

Po zakończeniu działań wojennych I/6 pac przemaszerował do Złoczowa, a 21 grudnia 1920 został załadowany do eszelonu, przewieziony do Krakowa i zakwaterowany w koszarach im. gen. Józefa Bema przy ul. Rakowieckiej.

7 maja 1921, rozkazem MSWojsk. L.16167/21.Art., zlikwidowano „wojenny” 6 pac tworząc w jego miejsce „pokojowy” 5 pułk artylerii ciężkiej z dowódcą ppłk. Józefem Ulrychem. Początkowo nowa jednostka składała się z jednego dywizjonu – byłego I/6 pac.

Żołnierze pułku

Obsada personalna pułku w 1920
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
Dowódca pułku ppłk Rudolf Patoczka
Dowódca I dywizjonu mjr Kazimierz Płaczek
Dowódca 1 baterii por. Feliks Olszewski (od 18 VII 1920)
kpt. Jarosław Patoczka?
Dowódca 2 baterii por. Kazimierz Płaczek (do 25 VI 1920)
por./kpt. Józef Pellar (od 25 VI 1920)
oficer baterii por. Zdzisław Łęcki
Dowódca 3 baterii por. / kpt. dr Ludwik Tobolewicz (do VII 1920)
por./kpt. Zdenko Praisler (od VII 1920)
Lekarz kpt. lek. dr Tadeusz Kopacz
Lekarz wet. kpt. lek. wet. Stanisław Cymerman
Dowódca baterii szkolnej por. Rudolf Baszkiewicz

Uwagi

  1. Miejsce postoju baterii zapasowej uważane było za miejsca postoju jej macierzystego pułku.

Przypisy

Bibliografia