W dzisiejszym świecie Piekary Śląskie jest tematem o dużym znaczeniu i zainteresowaniu szerokiego grona odbiorców. Od lat Piekary Śląskie przyciąga uwagę ekspertów i entuzjastów z różnych dziedzin, którzy starają się zrozumieć i przeanalizować jego konsekwencje dla społeczeństwa. Od swoich początków po wpływ na współczesność Piekary Śląskie był przedmiotem debat i refleksji, które wzbogaciły wiedzę o tym zjawisku. W tym artykule zbadamy różne aspekty związane z Piekary Śląskie, jego ewolucją w czasie i jego znaczeniem w bieżącym kontekście. Poprzez głęboką i szczegółową analizę będziemy starali się wyjaśnić różne aspekty, które sprawiają, że Piekary Śląskie jest tematem wartym przestudiowania i dyskusji.
Pierwsza wzmianka o Piekarach pochodzi z 1253 roku. Pierwsze zapisy nazwy wsi w dokumentach średniowiecznych brzmiały Pecare, a później Peccari theutonicale (1332 rok). W okresie międzywojennym do 1934 roku obowiązywała nazwa Wielkie Piekary (lub Piekary Wielkie); 1 kwietnia 1934 roku Wielkie Piekary połączono z Szarlejem w gminę o tymczasowej nazwie Szarlej-Wielkie Piekary, po czym 3 września 1935 roku nazwę gminy zmieniono na Piekary Śląskie. W latach 1939–1945 przywrócono podwójną nazwę gminy w niemieckiej wersji językowej – Scharley-Deutsch Piekar.
Miejscowość posiada ustrój miejski od 1 stycznia 1940 roku, który z powodu okupacji niemieckiej został wprowadzony w życie dopiero dnia 13 lutego 1947 roku z mocą wsteczną od 1 stycznia 1947 roku. Piekary Śląskie są od XVII wieku ośrodkiem pielgrzymkowym oraz jednym z głównych w Polsce ośrodków kultu maryjnego z obrazem Matki Boskiej Piekarskiej. Miasto uznawane jest przez wielu za duchową stolicę Górnego Śląska.
Według danych GUS z 30 czerwca 2020 roku, miasto liczyło około 55 tys. mieszkańców, jego powierzchnia zajmuje 39,98 km²; a gęstość zaludnienia wynosi 1372 osoby/km².
Miasto leży w centralnej części Wyżyny Śląskiej, na Garbie Tarnogórskim (Kozłowa Góra) oraz na Wyżynie Katowickiej (Brzeziny Śląskie i Dąbrówka Wielka). Między tymi dwiema wyżynnymi częściami znajduje się Kotlina Józefki oraz Obniżenie Szarleja-Brynicy, utworzone z dolin rzek: Szarlejki i Brynicy. Najwyższym wzniesieniem naturalnym Piekar jest Winna Góra (350 m n.p.m.) w Kozłowej Górze. Kopiec Wyzwolenia, który został usypany w latach 1932–1937, to najwyższy punkt w mieście (356 m n.p.m.). Wzgórze Cerekwica na którym wznosi się Kalwaria ma wysokość 316 m n.p.m. Najniższym punktem jest dno Brynicy (261 m n.p.m.) na południowo-wschodnim krańcu miasta w Dąbrówce Wielkiej. Krajobraz został przekształcony w wyniku intensywnej działalności górniczej w ciągu setek lat. Pojawiły się nowe formy rzeźby terenu: garby, doły, misy, niecki, a najwięcej jest hałd poodpadowych, oczek wodnych i zapadlisk.
Klimat
Średnia roczna temperatura wynosi 8,12°C, średnia temperatura w lipcu 24 °C, a w styczniu – 0 °C. Liczba dni deszczowych wynosi 165. Wiatry wieją przeważnie z kierunków zachodnich i północno-zachodnich. Klimat całego Górnego Śląska różni się nieco od klimatu sąsiednich regionów, zwłaszcza Dolnego Śląska czy Wielkopolski. Różnice są widoczne w większości parametrów meteorologicznych. Przejawia się to między innymi w niższej temperaturze powietrza, zarówno latem, jak i zimą, oraz w większej sumie opadów, co z kolei przejawia się dłuższym okresem zalegania pokrywy śnieżnej, oraz większą jej grubością[potrzebny przypis].
Miasto znajduje się w całości w dorzeczu Wisły, a odwadniane jest przez rzekę Brynicę. Drugi, co do wielkości ciek na obszarze miasta to Szarlejka dawniej zwana Bielczą. Jest to skanalizowany silnie zanieczyszczony ciek, do którego dziennie dostaje się około 5 tys. m³ ścieków komunalnych. Brzegi jej obudowane są wysokim wałem, a w części miejskiej Piekar Śląskich w latach 90. została ona przykryta. W 2007 zapadła decyzja o przeznaczeniu miliona euro na projekt „Czysta rzeka Szarlejka” – rekultywacja terenów doliny rzeki Szarlejki na cele przyrodnicze. Liderem projektu jest Radzionków, ale beneficjentami projektu będą również Piekary Śląskie i Bytom. Początek wspólnej inwestycji rozpocznie się prawdopodobnie w 2009.
Na terenie gminy Świerklaniec tuż przy granicy z Piekarami znajduje się zbiornik Kozłowa Góra. Obecnie przy zbiorniku działa „Stacja Uzdatniania Wody Kozłowa Góra” Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów.
Fauna i flora
Na granicy Piekar, Bytomia i Chorzowa znajduje się cenna ostoja płazów oraz ptactwa wodno-błotnego Żabie Doły. Inne obszary o dużej wartości przyrodniczej to: Kocie Górki, Winna Góra, Księża Góra, Dolina Brynicy, Las Dioblina, Las Lipka oraz łąki i stawy w Kozłowej Górze.
Na terenie Piekar Śląskich występuje rzadki ssak będący pod ochroną prawną – chomik europejski. Przyrodę miasta bada i popularyzuje Piekarskie Stowarzyszenie Przyrodników.
Obraz Matki Boskiej PiekarskiejRycina z wizerunkiem Matki Boskiej Piekarskiej z 1842 r.Pierwszy numer Zwiastuna Górnoszląskiego wydanego w Piekarach w 1868 r.Elewacja budynku z figurkami maryjnymi w Piekarach (ul. Ficka 3)
1136 – bulla papieża Innocentego II miejscowość położoną pod Bytomiem o nazwie Zwersow (Zwierzów?), którą niektórzy badacze łączą z dzisiejszymi Piekarami Śląskimi
1270 – na terenie dzisiejszych Piekar urodził się Nanker herbu Oksza, późniejszy biskup krakowski i wrocławski, inicjator budowy katedry gotyckiej na Wawelu
1277 – powstanie pierwszej parafii rzymskokatolickiej pw. św. Piotra i Pawła w Kamieniu
1303 – konsekracja drewnianego kościoła pw. św. Bartłomieja w Piekarach
1623 – przekazanie Piekar wraz z ziemią bytomską kupcowi Łazarzowi Henckelowi von Donnersmarckowi
1659 – ksiądz Jakub Roczkowski przenosi obraz Matki Boskiej do ołtarza głównego
1676 – mieszkańcy Tarnowskich Gór, po ustąpieniu epidemii cholery w tym mieście, składają ślubowanie corocznej pielgrzymki do Piekar
1680 – zaraza w czeskiej Pradze; na prośbę cesarza Leopolda I wizerunek Matki Boskiej Piekarskiej (obecnie w Opolu) zostaje przewieziony do stolicy Czech; w drodze powrotnej uroczyste procesje z udziałem obrazu odbywają się w Hradcu Králové i Nysie
1683 – król Jan III Sobieski w drodze do Wiednia modli się przed obrazem NMP w Piekarach (obecnie w Opolu)
1937 – uroczyste odsłonięcie i poświęcenie Kopca Wyzwolenia
1939 – ustawą Sejmu Śląskiego z 10 lipca Piekary Śląskie z dniem 1 stycznia1940 otrzymały status miasta; ustawa nie została wprowadzona w życie z powodu okupacji niemieckiej
1939–1945 – siedziba gminy Scharley-Deutsch Piekar (‘Szarlej-Niemieckie Piekary’)
1 stycznia 1947 – powołanie organów miasta (w myśl ustawy Sejmu Śląskiego z 10 lipca 1939)
1954 – uruchomienie KWK Julian (pierwsza z nowych kopalń węgla uruchomionych w Polsce po II wojnie światowej)
27 maja 1975 – reforma administracyjna, w wyniku której powstał obecny kształt miasta (poprzez włączenie miasta Brzeziny Śląskie do miasta Piekary Śląskie)
1994 – nadanie Honorowego Obywatelstwa Miasta Piekary Śląskie Papieżowi Janowi Pawłowi II, który uczestniczył w pielgrzymkach mężczyzn do MB Piekarskiej, gdy był jeszcze biskupem krakowskim
2014 – Peregrynacja obrazu Matki Boskiej Piekarskiej, nadanie MB Piekarskiej patronatu nad miastem Piekary Śląskie
2015 – Chwalebne Misterium Męki Pańskiej (pierwsze po 100 latach), 90 rocznica koronacji obrazu Matki Boskiej Piekarskiej, po raz pierwszy w historii, przez miasto przejechał peleton Tour de Pologne
Zabytki
Bazylika NMP i św. Bartłomieja w PiekarachKościół Zmartwychwstania na Kalwarii PiekarskiejPałac Heroda – jedna z kaplic Kalwarii PiekarskiejPomnik papieża Jana Pawła II na Kalwarii PiekarskiejWojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Szarleju
wizytówka Piekar Śląskich, wznoszono ją w latach 1841–1846 z inicjatywy księdza Jana Nepomucena Ficka, konsekrowana w roku 1849. Znajduje się tu obraz Matki Boskiej Sprawiedliwości i Miłości Społecznej, do którego co roku pielgrzymuje kilkaset tysięcy pątników, Matka Boska Piekarska jest patronką ludzi pracy na terenach wschodniego Górnego Śląska
mieści się na wzgórzu Cerkwica, wzniesiona w drugiej połowie XIX wieku, składają się na nią kaplice pasyjne tworzące tzw. Drogę Pojmania oraz Drogę Krzyżową, kilka kaplic dodatkowych, niezwiązanych z programem pasyjnym (np. kaplica św. Szczepana, kaplica Znalezienia Krzyża, czyli św. Heleny, Grób Matki Boskiej) oraz 15 kapliczek różańcowych, które przylegają do muru okalającego założenie; w centrum kalwarii, na szczycie wzgórza stoi neogotycki kościół pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego, na którego fasadzie umieszczone są stacje XI, XII i XIII Drogi Krzyżowej.
kościół parafialny według projektu Ludwika Schneidera, pochodzi z 1915 roku, całość nie posiada jednolitego stylu architektonicznego, przeważa styl mieszany, neogotycko-neoromański
parafia św. Piotra i Pawła jest najstarszą parafią wiejską w woj. śląskim, erygowana została 4 października 1277 na mocy dekretu biskupa Pawła z Przemankowa, na jej terenie urodził się późniejszy biskup krakowski i wrocławski Nanker, obecny kościół zbudowany w 1899 w stylu neogotyckim, według projektu Ludwika Schneidera
budowany w latach 1929–1933 według projektu architekta Zygmunta Gawlika (projektanta archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach), wystrój wnętrza sporządził artysta plastyk Maciej Bieniasz
miał być symbolem walki o polskość i przypominać przyszłym mieszkańcom bohaterskich powstańców. W ten sposób uczczono również przypadającą w 1932 roku 250. rocznicę przejazdu przez Piekary króla Jana III Sobieskiego spieszącego z wojskami polskimi pod Wiedeń
dawny Zespół Szpitala Spółki Brackiej w Szarleju, wzniesiony w latach 1916–1924, mający leczyć urazy powypadkowe, głównie ludzi pracujących w górnictwie, obecnie jest to jedna z lepszych w kraju placówek specjalizujących się w leczeniu schorzeń i urazów narządów ruchu, według Rankingu Szpitali 2008 „Rzeczpospolitej” placówka zajmuje 2. miejsce w zestawieniu szpitali publicznych: monospecjalistycznych bez onkologicznych.
Schron bojowy zamaskowany w budynku cywilnym (Dom „Strzelca”)
mieści się w Kamieniu przy ulicy Długosza 84 w dawnym domu Organizacji „Strzelec”, cały budynek, wraz z częścią forteczną, wybudowano w 1938; schron bojowy umieszczono w północno-zachodnim narożniku budynku, obiekt jest jednoizbowy, z dwoma wejściami, wyjściem ewakuacyjnym i dwoma strzelnicami, zadaniem obiektu było wspieranie sąsiednich schronów i zamknięcie ogniem broni ręcznej i maszynowej wyjścia z ulic prowadzących do Kamienia od strony zachodniej; odkryty w 2001, prace remontowe rozpoczęto w 2005, obecnie udostępniony do zwiedzania
Urząd Miasta (dawna szkoła w Szarleju, koniec XIX w.)
Zabudowania folwarku von Donnersmarcków w Piekarach: spichlerz (1798), stodoły, stajnie, kuźnia, budynki mieszkalne służby
Modernistyczny budynek I Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Jana III Sobieskiego przy ul. Gimnazjalnej 24 (w Szarleju, 1932) zaprojektowany przez Karola Schayera
Zabytki przemysłu i techniki m.in. dawne szyby kopalni „Nowa Helena”[potrzebny przypis], zabudowania KGH „Orzeł Biały” i huty „Krystyn”, zabudowania kopalni „Rozalia”.
Również wiele kamienic, domów, chat, budynków dawnych szkół ludowych.
Do II wojny światowej w Szarleju znajdował się dom modlitw wyznawców judaizmu. Mieścił się on na ostatnim piętrze kamienicy położonej obecnie przy ul. 1 Maja 3.
Ponadto w Piekarach Śląskich działalność kaznodziejską prowadzą cztery zbory Świadków Jehowy (Piekary–Centrum, Piekary–Kamień, Piekary–Północ, Piekary–Szarlej) korzystające z Sali Królestwa w Bytomiu.
Piekary Śląskie to miasto o bogatych tradycjach górniczych i hutniczych. Eksploatowano tu pokłady rud cynku (galmanu) i ołowiu oraz węgla kamiennego. Na terenie Piekar udokumentowaną działalność górniczą rozpoczęto na początku XVIII wieku, jednak już wcześniej prowadzono tu na mniejszą skalę wydobycie różnych surowców. W 1704 roku wrocławski kupiec Jerzy Giesche założył dwie kopalnie galmanu „Jerzy” i „Bernard”. Od tej pory na terenie Piekar Śląskich do wybuchu II wojny światowej powstało 8 kopalń galmanu, 3 huty cynku, 2 huty cynku i ołowiu oraz 2 kopalnie węgla kamiennego założone przez Spółkę Giesche bądź ród Donnersmarcków. W 1954 roku powstała Kopalnia Węgla Kamiennego Julian[potrzebny przypis].
Obecnie w mieście znajduje się Kopalnia Węgla Kamiennego Piekary, wchodząca w skład Węglokoksu. Połączona z Kopalnią Węgla Kamiennego Bobrek tworzy jeden zakład dwuruchowy – Kopalnię Węgla Kamiennego Bobrek-Piekary. Kopalnia ta jest w trakcie likwidacji.
Każdego roku w życie kulturalne miasta i jego mieszkańców włączają się liczne festiwale, koncerty i inne wydarzenia organizowane przez władze miasta lub różne instytucje. Są to m.in.:
W Piekarach Śląskich działa wiele placówek kulturalnych, takich jak:
Miejski Dom Kultury – zajmuje się rozwojem kulturalnym mieszkańców miasta; organizacją imprez artystycznych, koncertów i spektakli oraz animacją zajęć i warsztatów dla dzieci i młodzieży. Ponadto w MDK-u działają sekcje skupiające sympatyków różnych dziedzin zainteresowań. Główna siedziba Miejskiego Domu Kultury, a zarazem Radia Piekary mieści się przy ul. Bytomskiej 73.
Filia Miejskiego Domu Kultury w Kozłowej Górze
Dzielnicowy Dom Kultury Brzeziny Śląskie
Dzielnicowy Dom Kultury Dąbrówka Wielka
Młodzieżowy Dom Kultury nr 1
Młodzieżowy Dom Kultury nr 2
Spółdzielczy Dom Kultury
Ośrodek Kultury Andaluzja w Brzozowicach-Kamieniu – organizuje on cieszące się dużym zainteresowaniem „Piekarskie Wieczory Bluesowe” na które przyjeżdżają goście z całego świata. W Ośrodku Kultury „Andaluzja” organizowane są koncerty, festiwale oraz wernisaże i wystawy.
Miejska Biblioteka Publiczna im. Teodora Heneczka – oferuje swoim czytelnikom bogate zbiory literatury pięknej, popularnonaukowej i specjalistycznej. W swej ofercie Miejska Biblioteka Publiczna ma także szereg propozycji wystawienniczych w Galeriach Sztuki Współczesnej i Izbie Regionalnej, która corocznie organizuje kilkadziesiąt wystaw z zakresu malarstwa, rzeźby, grafiki, rysunku i rękodzieła artystycznego. Oprócz siedziby głównej przy ul. Kalwaryjskiej 62d, w mieście istnieje osiem filii Miejskiej Biblioteki Publicznej.
Przegląd Piekarski – bezpłatny dwutygodnik lokalny wydawany na terenie Piekar Śląskich. Znajdują się w nim bieżące informacje z miasta i wschodniego Górnego Śląska.
Piekary TV – oficjalna piekarska telewizja internetowa. Na jej stronie znajdują się materiały telewizyjne, relacjonujące ważne miejskie wydarzenia, imprezy oraz materiały związane z szeroko rozumianą działalnością gminy.
PAGFilm – Piekarska Amatorska Grupa Filmowa – amatorska piekarska telewizja internetowa. Na jej stronie znajdują się filmy dotyczące miasta oraz ważnych wydarzeń na jego terenie.
Edukacja
Miejska Szkoła Podstawowa nr 13 (w Kamieniu, stary budynek)Miejska Szkoła Podstawowa nr 13 (w Kamieniu, nowy budynek)Zespół Szkół nr 1 (w Kamieniu)
Zespół Szkół nr 2 im. Janusza Korczaka – szkoła rozwiązana z dniem 31 sierpnia 2012. Powodem rozwiązania były wysokie koszty utrzymania oraz drastycznie spadająca liczba uczniów
Akademicki Zespół Szkół
Akademicki Zespół Szkół (AZS) powstał po połączeniu I Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Jana III Sobieskiego i Miejskiego Gimnazjum nr 3 im. Jana Pawła II. Zespół mieści się w budynku liceum przy ulicy Gimnazjalnej 24.
Piramida wieku mieszkańców Piekar Śląskich w 2014 roku.
Gospodarka
W ostatnich latach nastąpiły w Piekarach Śląskich, jak i w całym regionie zmiany w strukturze gospodarczej, zatrudnieniu, wzroście obrotu gospodarczego. Zjawiska te wpływają na pojawienie się nowych jakościowo problemów społecznych, związanych z reformami gospodarczymi, przemianami w przemyśle państwowym i rozwojem prywatnej przedsiębiorczości. W grudniu 2013 roku w Piekarach Śląskich było zarejestrowanych 2916 bezrobotnych, stopa bezrobocia wyniosła wtedy 7,9%, a na 100 osób pracujących przypadało 26 bezrobotnych. Zmiany te nie są wyłącznie specyfiką Piekar Śląskich, bowiem północno-zachodnie pasmo GOP ma liczne wzajemne powiązania (np. rynki zbytu i pracy), które na siebie oddziaływają tworząc duży potencjał przemysłowy i ludnościowy. Pod względem przestrzennym i funkcjonalnym Piekary Śląskie związane są z Bytomiem, który również należy do tzw. obszarów rozwojowych (podobnie jak Katowice, Chorzów i Gliwice).
Przemysłowe oblicze miasta ukształtowane jest przez górnictwowęgla kamiennego, które przeszło proces restrukturyzacji (utworzenie Zakładu Górniczego Piekary). Duże znaczenie w zachodzących przemianach ma Autostrada A1, dzięki czemu Miasto Piekary Śląskie uzyskało dobry dostęp do węzłów komunikacyjnych i centrów przemysłowych GOP oraz do regionów pozawojewódzkich.
W 1999 w mieście powstała Piekarska Strefa Aktywności Gospodarczej, zlokalizowana została w rejonie ulic Podmiejskiej i Obwodowej Zachodniej. Teren inwestycyjny został z myślą o małych i średnich przedsiębiorcach. Strefa powstała w celu aktywizacji gospodarczej terenów zdegradowanych na skutek eksploatacji górniczej, utworzenie nowych miejsc pracy oraz nowych rodzajów działalności gospodarczej, a tym samym poprawę sytuacji ekologicznej, gospodarczej oraz jakości życia mieszkańców miasta.
29 czerwca 2006 na mocy porozumienia Miasta Piekary Śląskie, Spółki Orzeł Biały SA,
Zakładu Gospodarki Komunalnej w Piekarach Śląskich oraz Górnośląskiej Agencji Przekształceń Przedsiębiorstw w Katowicach utworzono Piekarski Park Przemysłowy. Powstał on w celu utworzenia dodatkowych miejsc pracy oraz umożliwienia wykonania działalności gospodarczej na preferencyjnych warunkach, a także w celu dokonywania przepływu wiedzy i technologii pomiędzy jednostkami naukowymi a przedsiębiorstwami. Ma zajmować docelowo około 130 ha terenu rozciągającego się na granicy dzielnicy Brzeziny Śląskie z Bytomiem. Program jest ukierunkowany także na ochronę środowiska przyrodniczego miasta poprzez rewitalizację na tym obszarze terenów zdegradowanych i przywrócenie im funkcji użytkowych.
27 maja 1894 roku w Piekarach oddano do eksploatacji pierwszy odcinek linii tramwajowej, która łączyła centrum miasta z Bytomiem, była to trakcja parowa. Od 1949 roku na trasie Bytom-Szarlej-Piekary Śląskie kursowała linia nr 8. W latach 1952–1958 w trzech etapach przedłużono linię z Kopalni „Nowy Orzeł Biały” do Brzezin Śląskich. W dalszej rozbudowie linii przeszkodził wiadukt kolejowy na drodze do Dąbrówki Wielkiej. Linię zakończono w połowie drogi do tej miejscowości i zbudowano tam pętlę, która istnieje do dziś. Na przełomie lat 70. i 80. XX wieku zlikwidowano (w dwóch etapach) linię tramwajową prowadzącą obecną ulicą Bytomską z Bytomia do centrum miasta. Tramwaj linii numer 8 kursował od tego czasu od Bytomia do Dąbrówki Wielkiej. Dnia 1 kwietnia 2006 ze względu na złą sytuację spółki Tramwaje Śląskie linia została zlikwidowana, tym samym piekarzanie stracili ostatnie połączenie tramwajowe.
W ostatnim okresie linia istniała na trasie Bytom (Politechnika Śl.) – Brzeziny Śl. – Dąbrówka Wielka (Pętla).
Autobusy
Dworzec autobusowy na Osiedlu Wieczorka przed przebudową
Połączenia wewnętrzne oraz z sąsiednimi miejscowościami zapewnia wyłącznie komunikacja autobusowa. Od 2019 roku w mieście organizacją transportu publicznego zajmuje się jednostka budżetowa GZM – Zarząd Transportu Metropolitarnego (ZTM). Od 2008 do roku 2018 w mieście komunikację publiczną tworzył Komunikacyjny Związek Komunalny GOP. Przed 2008 rokiem transportem publicznym zajmował się MZKP Tarnowskie Góry.
Aktualnie istnieje 27 linii autobusowych (5, 24, 42, 43, 52, 73, 85, 91, 99, 104, 105, 114, 133, 148, 164/264, 168, 185, 192, 283, 700, 780, 922, M11, M28 (dawniej 860), M16/M116, a dawniej także: 53, 113N, 119, 170, AP1). Linie te łączą pomiędzy sobą dzielnice miasta, a także zapewniają bezpośredni dojazd do Bytomia, Tarnowskich Gór, Katowic, Siemianowic Śl., Radzionkowa, Będzina, Wojkowic, Chorzowa i niektórych miejscowości gmin: Świerklaniec, Bobrowniki, Mierzęcice oraz Ożarowice. Ostatni kurs PKS Katowice – Praszka – Katowice przez miasto został zlikwidowany w kwietniu 2018 r.
Kolej
Istniejąca na terenie miasta sieć kolejowa służy jedynie do celów przewozu towarów (głównie węgla). Przez miasto przebiega obecnie linia kolejowa PKP 145 (na odc. Chorzów Stary – Brzeziny Śląskie fizycznie zlikwidowana), a do niedawna linia 201 kolei piaskowych, tzw. Północna Magistrala Piaskowa (zlikwidowana ostatecznie pod koniec 2015 r.).
W latach 1925–1976 do Piekar można było się dostać pociągiem pasażerskim, a w mieście istniały przystanek osobowy w Dąbrówce Wielkiej, stacja w Szarleju i Brzezinach Śląskich.
Pierwsze połączenie kolejowe Piekary otrzymały już w 1854 roku, kiedy tor wąskotorowy z Maciejkowic poprowadzono do bocznicy kopalni Klotylda.
W 1925 roku pierwsza normalnotorowa linia połączyła Piekary z Chorzowem i Radzionkowem. Następnie wybudowano linię kolejową z Brzezin Śląskich przez Wojkowice, Psary, Grodziec do Ząbkowic Będzińskich.
Kursowanie pociągów pasażerskich na odcinku Chorzów Stary – Brzeziny Śląskie wstrzymano 31 marca 1968 roku, a na odcinku Radzionków Rojca – Brzeziny Śląskie dnia 29 maja 1976 roku. Ostatni pociąg pasażerski odjechał ze stacji Brzeziny Śląskie w kierunku stacji końcowej Dąbrowa Górnicza Ząbkowice w dniu 22 maja 1982 roku.
Odcinek Brzeziny Śląskie – Wojkowice, na którym prowadzono ruch pociągów towarowych, decyzją władz PKP zamknięto dnia 15 grudnia 1992 roku. Fizyczna rozbiórka całego torowiska i mostu na Brynicy nastąpiła na mocy zarządzenia PKP 29 marca 1993 roku.
.
Zabytkowa infrastruktura kolejowa jest zniszczona. Stacja towarowa Brzeziny Śląskie w związku z likwidacją KWK Andaluzja została w 2007 roku przebudowana. Rok później został wyburzony budynek dworcowa kolejowego.
Turystyka, sport i rekreacja
Szlaki turystyczne
Szlaki turystyczne w Piekarach Śląskich oraz sąsiednie gminy
Na terenie miasta wyznakowano następujące szlaki piesze:
Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, który został założony w 1994 roku i od tej pory dysponuje wszechstronną bazą sportową miasta. W jego skład wchodzą następujące obiekty sportowe:
przy ul. Olimpijskiej: boisko piłkarskie, boisko treningowe, basen otwarty, korty tenisowe, boiska do siatkówki plażowej i koszykówki, lodowisko w okresie zimowym, bulodrom do pétanque, strzelnica, staw wędkarski
przy ul. Skłodowskiej-Curie: boisko do piłki nożnej, boisko piłkarskie „Orlik”, boisko wielofunkcyjne, boiska treningowe, korty tenisowe, bieżnia, pawilon sportowy
przy ul. Pokoju: boisko do piłki nożnej, boisko treningowe boisko do koszykówki, pawilon sportowy
przy ul. Drzymały: sala gimnastyczna
przy ul. Szymanowskiego: boisko do piłki nożnej, boisko treningowe
przy ul. Szkolnej: hala sportowa, sala do gry w tenisa stołowego
Obecny herb Piekar Śląskich (zmieniony w 2005) przedstawia dwóch ubranych na czarno mężczyzn w strojach ludowych (rozbarskich), ze złotymi butami i szarfami, którzy wskazują rękoma na sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Piekarach Śląskich. Wszystkie elementy umieszczone są na niebieskim (błękitnym) tle. Przed zmianą herbu w 2005 znajdowało się na nim dwóch chłopów w strojach ludowych, trzymających się za ręce, bez wizerunku bazyliki piekarskiej.
Na podstawie uchwały Rady Miasta Piekary Śląskie z 2005 roku dotyczącej zmian w statucie miasta, barwami miasta są kolory błękitny, złoty (żółty) i błękitny, w trzech poziomych pasach, których szerokość do szerokości flagi jest w proporcjach: ¼, ½, ¼, a stosunek szerokości do długości flagi wynosi 5:8.
Hejnał Piekar Śląskich
Hejnał miasta Piekary Śląskie został ustanowiony 21 maja 2009 na sesji Rady Miasta. Oparty jest na motywach pieśni religijnej Matko Piekarska autorstwa Feliksa Nowowiejskiego. Hejnał skomponował organista piekarskiej bazyliki Klaudiusz Jania. Utwór rozbrzmiewa z piekarskiego Ratusza codziennie o 12:00 i 21:00.
Administracja
Siedziba Urzędu Miasta Piekary Śląskie (w Szarleju)
Zastępcą prezydent miasta jest Krzysztof Turzański, a przewodniczącym Rady Miasta Piekary Śląskie Piotr Buchwald. W mieście funkcjonuje również Młodzieżowa Rada Miasta, zaprzysiężona w lutym 2012 roku.
Mimo że Piekary są powiatem, dużo placówek administracji państwowej znajduje się w sąsiednich miastach. W Piekarach mieści się urząd skarbowy oraz inne urzędy szczebla powiatowego.
Miasta partnerskie" class="mw-editsection-visualeditor">edytuj | edytuj kod]
Po raz pierwszy w historii Piekar Śląskich tytuł Honorowego Obywatela Miasta przyznany uchwałą Rady Miasta z dnia 18 maja 1994 roku otrzymał Polak – Papież Jan Paweł II.
Tytuł honorowego obywatela miasta otrzymał 22 lutego 2001 w dowód szacunku i uznania dla jego autorytetu, wartości moralnych oraz czynnego uczestniczenia w życiu publicznym miasta, wkład w rozwój społeczny i kulturalny służący dobru mieszkańców Piekar Śląskich.
Tytuł honorowego obywatela metropolita otrzymał w uznaniu zasług dla piekarskiego sanktuarium maryjnego, a przez to dla całego miasta dnia 26 października 2005.
Honorowym obywatelem Piekar został 21 maja 2010 w dowód szacunku dla Jego osoby, uznania dla Jego osiągnięć na wielu płaszczyznach, wyrażając wdzięczność za zaangażowanie w krzewienie idei samorządności oraz wspieranie dążenia miasta Piekary Śląskie dla uzyskania statusu miasta powiatowego.
Tytuł honorowego obywatela miasta otrzymał 10 listopada 2010 w dowód szacunku dla Jego osoby, uznania dla Jego osiągnięć na wielu płaszczyznach, wyrażając wdzięczność za zaangażowanie w rozbudowę i unowocześnienie bazy leczniczej Piekarskiej Urazówki, promowanie nowych technologii medycznych, kształcenie fachowych kadr o najwyższych kwalifikacjach, których swoistą marką jest praca i zdobywanie specjalizacji medycznej w „Urazówce”.
Tytuł honorowego obywatela otrzymał w dowód szacunku i uznania za czynne uczestnictwo w życiu publicznym i religijnym miasta oraz zaangażowanie w krzewienie wartości moralnych, służących lokalnej społeczności dnia 28 maja 2015.
↑Alphabetisches Verzeichnis der Stadt- und Landgemeinden im Gau Oberschlesien mit den zugehörigen Ortsteilen, Kolonien, Siedlungen usw., Das Schlesienbuch. Handbuch für die Provinzen Niederschlesien und Oberschlesien, t. Jg. 1, Dresden: Kurt Gruber Verlag Wirtschaft – Recht, 1942, fünfter Teil des Buches, s. 127.
↑ abHistoria miasta. Oficjalna strona internetowa Piekar Śląskich. . (pol.).
↑ abTarnowskie Góry i Piekary Śląskie. W: M. Piasecki, T. Glinka: Cuda Polski. Najpiękniejsze miasta. Poznań: Wydawnictwo Podsiedlik-Raniowski i Spółka, s. 100–101. ISBN 83-7212-428-0. (pol.).
↑Położenie miasta. Oficjalna strona internetowa Piekar Śląskich. . (pol.).
↑Zarys środowiska geograficznego. Klimat. W: D. Gacek i D. Pietrucha: Piekary Śląskie i okolice – przewodnik historyczno-krajoznawczy. Piekary Śląskie: Miejskie Centrum Informacji i Turystyki w Piekarach Śląskich, 2007, s. 15–16. ISBN 978-83-926448-0-4.
↑Walory przyrodnicze. W: H. Gawlik: Piekary Śląskie – informator o walorach krajoznawczych i kulturowych. Piekary Śląskie: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy „Plik”, 1999, s. 82–83. ISBN 83-909041-1-X. (pol.).
Jerzy Ciurlok: O drukarzach, drukarniach i drukach śląskich. Mikołów, Katowice: Regionalny Instytut Kultury w Katowicach, 2018. ISBN 978-83-952024-1-4.
Herbert Gawlik, Piekary Śląskie. Informator o walorach krajoznawczych i kulturowych, Wydawca: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy PLIK, Piekary Śląskie 1999.
ks. Jerzy Pawlik, Piekary Śląskie Sanktuarium Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej – przewodnik, Wydawnictwo ZET, Wrocław 2000.
Piekary Śląskie. Informator miejski, praca zb. pod redakcją Heleny Aksamit-Windorpskiej, Wydawnictwo Journal, Bydgoszcz 1996.
Dariusz Gacek, Dariusz Pietrucha, Piekary Śląskie i okolice – przewodnik historyczno-krajoznawczy, Miejskie Centrum Informacji i Turystyki w Piekarach Śląskich, Piekary Śląskie 2007.
Konrad Kazimierz Czapliński, Sanktuaria w Polsce – Piekary Śląskie, Wydawnictwo Videograf II, Katowice 2001.
Władysław Kotucha, Brzeziny Śląskie – rys historyczny, Wydawnictwo Kubajak, Krzeszowice 2008.
Piotr Cempulik, Waloryzacja przyrodnicza miasta Piekary Śląskie, maszynopis Wydziału Ekologii i Rolnictwa Urzędu Miasta w Piekarach Śląskich, Piekary Śląskie 1995.
Anna Kubajak, Zenon Przywara, Jerzy Komor, Aleksandra Duda, Ryszard Skiba, Hubert Moj, Górnictwo i tradycje górnicze w Piekarach Śląskich. Historia, współczesność, przyszłość, Wydawnictwo Kubajak, Krzeszowice 2007.
↑ abcdefghijklmnopqrstuvW wyniku plebiscytu na Górnym Śląsku (1921) większa część powiatu Tarnowitz przeszła pod władzę polską, z której utworzono powiat tarnogórski. Fragmenty powiatu Tarnowitz, które pozostały w Niemczech utrzymano przy szczątkowym powiecie Tarnowitz do 1 stycznia 1927, kiedy to połączono go z okrojonym powiatem Beuthen w nowy powiat Beuthen-Tarnowitz
↑Obszary dworskie zniesiono w Polsce w 1924, a w Niemczech w 1928